Zawilec – uprawa i sadzenie

Zawilec jest byliną należącą do rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae). Występuje w Europie z wyjątkiem południowych i północnych krańców, w Azji wschodniej i północnej po Japonię i Kamczatkę oraz w Ameryce Północnej od Kalifornii po Alaskę. Na półkuli północnej występuje aż 120 gatunków zawilców. W Polsce spotykany jest powszechnie na niżu w lasach liściastych, oraz w niższych partiach górskich. Spotkać go można także często w zaroślach i na łąkach.

CHARAKTERYSTYKA
Pokrój: prosta i naga łodyga, dorastająca 20-30cm wysokości.
Kłącze: walcowate, płożące się, koloru brunatnego lub żółtego.
Liście: liść odzimkowy osadzony na długim ogonku oraz trzy liście łodygowe (podkwiatowe) osadzone okółkowo na ogonkach 1-3cm.. Liście są dłoniasto dzielne, podwójnie lub potrójnie wcięte, brzegami piłkowane. Po wydaniu owoców, zostają na roślinie do lata.
Kwiaty: pojedynczy, biały, średnicy ok. 2-4cm, ma 6-8 płatków, osadzony na szczycie łodygi. Kwitnie III-V. Podczas deszczu, kwiaty zamykają się i zwisają.
Owoc: owłosione, jednonasienne niełupki, zebrane w zwisający owocostan.

WYMAGANIA
Uprawa zawilca lubi gleby lekko kwaśne, świeże, żyzne i wilgotne. Rośnie w miejscach cienistych. Jest mrozoodporny. Warto pamiętać iż uprawiając zawilec należy zapewnić mu dużo przestrzeni dzięki czemu będzie bardziej okazale rósł i lepiej się prezentował. Sadzenie zawilców powinno odbywać się jesienią.

ZASTOSOWANIE
Zawilec sadzi się jako rośliny ozdobne, w przydomowych ogrodach, na rabatach. Zawilce znalazły zastosowanie również jako kwiaty cięte.

GATUNKI I ODMIANY
Zawilce flory Polski (chronione):
Zawilec narcyzowy (Anemone narcissiflora): Występuje w środkowej Europie, Ameryce Północnej i Azji. W Polsce spotykany w tatrach, Sudetach, Bieszczadach i na Babiej Górze. Sporadycznie na Roztoczu i Wyżynie Lubelskiej. Dorasta 50-70cm wysokości. Łodyga jest cała owłosiona i w dolnej części bezlistna. Liście okółkowe są nierówno trójdzielne, ‚siedzące’ na łodygach i zrośnięte nasadami. Liście odzimkowe (4-8) osadzone na długich ogonkach, mają dłoniasto trójdzielną blaszkę liściową, przy czym każda z części jest trzykrotnie wcięta. Wszystkie liście i ogonki są owłosione. Kwiaty zebrane w mały baldach, białe o promienistej budowie. Kwitnie VI-VIII. Owocem są duże, płaskie, oskrzydlone niełupki.

Zawilec wielkokwiatowy, leśny (Anemone silvestris): głównie występuje w środkowej Europie. W Polsce występuje głównie na niżu; najczęściej nad dolną Odrą i Wisłą, na Wyżynie Małopolskiej i Lubelskiej oraz na Pojezierzu Mazurskim. Pojedyncze stanowiska u Podnóży Pienin i w okolicach Przemyśla oraz Żywca. Dorasta do 40cm wysokości. Liście okrągławe, pięciodzielne. Liście odzimkowe, owłosione od spodu, całkowicie rozwijają się po kwitnieniu. Kwiaty białe (czasami żółte), pachnące, średnicy ok. 4-7cm. Pod wieczór kwiaty zamykają się i zwisają. Kwitnie IV-V. Od spodniej strony okwiat jest owłosiony. Owoce biało wełniaste, puszyste. Lubi stanowiska słoneczne, widne o glebach żyznych, luźnych i zawierających wapń (odczyn zasadowy), zasobnych w wodę. Stosowany w ogródkach do obsadzania słonecznych skarp, kamienistych rabat i tarasów. Można go rozmnażać przez podział kłącza lub z nasion. Zawilec wielkokwiatowy – opis gatunku. Zobacz również: odmiana ‚Polish Star’.

Zawilec żółty (Anemone ranunculoides): w stanie dzikim występuje w Europie. W Polsce pospolity na całym niżu, jednak rzadszy od zawilca gajowego. Dorasta 10-20cm wysokości. Liście odzimkowe pojawiają się po kwitnieniu lub brak ich zupełnie. Liście okółkowe grubo ząbkowane. Kwiaty pojedyncze lub podwójne, żółte, mają 5-6 płatków, od spodu słabo owłosione. Kwitnie III-V. Owocem są szorstkie niełupki. Spotykany na siedliskach o glebach zasadowych i próchniczych, w lasach w towarzystwie buczyn, grądów i łęgów.

Inne:
Zawilec japoński (Anemone japonica): kwiaty białe lub różowe, zebrane w luźne baldachy, średnicy ok. 5-7cm, kwitnie VIII-X. Dorasta do 1m wysokości, stosowany na rabatach. Lubi miejsca półcieniste o wilgotnym, gliniasto-piaszczystym podłożu. Na zimę roślinę należy przykryć grubą warstwą igliwia, liści lub torfu. Dobrze prezentuje się w różnego rodzaju rabatach, pod wyższymi drzewami czy pod ścianami budynków, altan. Odmiana ‚Prinz Heinrich’ .

Zawilec wieńcowy (Anemone coronaria): pochodzi z Bliskiego Wschodu. Kwiaty o różnych barwach (białe, czerwone, fioletowe, niebieskie), średnicy ok. 8cm. Kwitnie V-VII. Lubi miejsca ocienione. Uprawiany na kwiat cięty.

UWAGI
» Kwiaty nie posiadają miodników, natomiast ze względu na dużą produkcję pyłku kwiatowego są ważnym źródłem pokarmu dla owadów
» Nasiona Zawilca gajowego rozsiewane są przez mrówki.
» Roślina trująca- zawiera ranunkulinę, anemoninę i protoanemoninę. O jego trujących właściwościach pisali już w starożytności Hipokrates i Dioskorydes. Pomimo tego w lecznictwie ludowym, świeżego ziela używano do polepszenia ukrwienia narządów wewnętrznych, jako tzw. „kamforę zawilcową”.
» Pojawienie się kwiatów zawilca, wskazuje leśnikom najlepszy czas na korowanie ściętych drzew. W tym samym czasie krążenie soków w drzewach jest najsilniejsze.

Zawilec

Fot. sxc.hu

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>