Pierwiosnek – uprawa, gatunki i odmiany

Pierwiosnki pochodzą z Europy i Azji. Rośliny te lubią miejsca dobrze oświetlone (ale nie w pełni nasłonecznione) i wilgotne. Podłoże do uprawy pierwiosnków powinno być przepuszczalne i mieć kwaśny odczyn. Pierwiosnki uprawiane w domu zasilamy raz na dwa tygodnie nawozem do kwiatów doniczkowych (dawkę nawozu należy zmniejszyć o połowę, ze względu na wrażliwość pierwiosnków).

CHOROBY I SZKODNIKI
Szara pleśń – objawia się szarymi i brunatnymi plamami na liściach, pąkach i kwiatach. Gdy objawy pojawią się w uprawie pierwiosnka należy porażone części usunąć, a roślinę opryskać środkiem grzybobójczym.
Mszyce – głównie na najmłodszych częściach roślin można zaobserwować zielone lub czarne malutkie szkodniki, pozostawiające lepką wydzielinę. Powodują deformację liści. Do zwalczenia mszyc w uprawie pierwiosnków można zastosować środki chemiczne np. Pirimor lub opryskać roślinę wodą z detergentem.
Przędziorki – powodują wyblaknięcie, żółknięcie i zasychanie liści. Od spodu na zaatakowanych liściach można zaobserwować delikatną pajęczynkę. Aby zwalczyć przędziorki należy zraszać roślinę i zapewnić jej wilgotne powietrze (nie należy przesadzić z wilgotnością, ponieważ może to doprowadzić do rozwinięcia szarej pleśni). Zastosować można także preparaty do zwalczania przędziorków.
Mączlik – drobne białe muszki. Powodują pojawienie się plam na liściach, ich żółknięcie i zamieranie. Do zwalczenia szkodnika można wykorzystać preparaty owadobójcze.

ZASTOSOWANIE
Gatunki i odmiany pierwiosnków nadają się bardzo dobrze do tworzenia kompozycji w kwiaciarstwie np. wielkanocnych. Często sadzone wiosną w donicach/skrzynkach na balkonach. Do wystroju wnętrz.

GATUNKI I ODMIANY PIERWIOSNKÓW
Pierwiosnek bezłodygowy (Primula vulgaris) –  najbardziej popularny gatunek pierwiosnka pośród pierwiosnków uprawianych w doniczkach. Dorasta do 10cm wysokości. Nie wytwarza rozłogów oraz charakteryzuje się brakiem łodygi. Kwiaty wielokolorowe, mogą być: białe, czerwone, żółte, różowe fioletowe lub dwubarwne. Zebrane są w odziomkowy baldaszek. Kwitnie II-IV. Liście długawe (5-25cm), zwężone w krótki ogonek, od spodu miękko owłosione. W stanie dzikim występuje w zachodniej i południowej Europie, północnej Afryce, Azji i Krymie.
odm: Harlequin Bicolor, Jacpot

Pierwiosnek Hallera, p. długokwiatowy (Primula halleri, syn. P. longiflora) – gatunek pierwiosnka wymarły, kiedyś można go było spotkać na terenie Bieszczadzkiego Parku Narodowego.

Pierwiosnek lekarski (Primula veris, syn. P. officinalis) – w Polsce możemy go spotkać na niżu oraz w niższych partiach górskich. Dorasta do 40cm wysokości. Liście dość długie, ściągnięte w ogonek, pomarszczone, od spodu omszone. Kwiaty zebrane są w wielokwiatowy baldaszek, mają kształt dzwonkowaty o ostro zakończonych działkach kielicha. Barwa: bladozielony kielich, korona żółta z pomarańczowymi plamkami w gardzieli. Kwitnie III-V. Zobacz również pierwiosnek lekarski – opis.

Pierwiosnek łyszczak (Primula auricula) – w stanie dzikim można go spotkać w Alpach, zachodnich Karpatach, Bałkanach, a w Polsce w Tatrach. Kiedyś obecny także w Pieninach. Jest rośliną lubiącą wapń, dlatego spotykamy go na skałach wapiennych lub murawach. Młode rośliny są omszone. Liście zebrane w przyziemną różyczkę, omszone lub gładkie, osadzone na krótkich i szerokich ogonkach. Kwiaty pachnące ( zapachem przypominają morele), mają dzwonkowaty kształt, kolor żółty. Kwitnie IV-V.

Pierwiosnek maleńki (Primula minima) – jest rośliną wysokogórską Spotykany min. W Alpach, Pirenejach, Apeninach. W Polsce objęty ścisłą ochroną, głównie występuje w Tatrach, można go spotkać także w Karkonoszach. Rośnie głównie na kwaśnym, granitowym podłożu, półkach skalnych, piargach i trawiastych zboczach. Wytwarza krótką łodygę (ok. 1cm). Liście odzimkowe, ciemnozielone, rozszerzone na zewnątrz i wyciętymi 3 ząbkami na szczycie. Są mięsiste i lśniące. Kwiaty dzwonkowate, purpurowe, wyrastają pojedynczo. Dzięki silnemu systemowi korzeniowemu roślina odporna jest na niskie temperatury i wysuszający wiatr.

Pierwiosnek omączony (Primula farinosa) – jest rośliną wieloletnią. W stanie dzikim występuje w górach Ameryki Południowej i Eurazji. W Polsce spotykana bardzo rzadko. Dorasta do 30cm wysokości. Liście omszone od spodu, na zewnątrz z wyraźną żyłką główną i brakiem siatki żyłek. Kwiaty zebrane są w baldaszek, koloru różowego. Kwitnie V-IX.

Pierwiosnek wyniosły (Primula elatior) – roślina wieloletnia. W stanie dzikim spotykana min. Pireneje, Aply, Ural. W Polsce obecna w Karpatach i Sudetach. Dorasta do 40cm wysokości. Liście podłużnie jajowate, pomarszczone, omszone po obu stronach blaszki, tworzą przyziemną różyczkę liściową. Kwiaty zebrane są w podbaldachy, dwubarwne: żółta korona i pomarańczowa gardziel. Osadzone są na zwisających szypułkach.

Pierwiosnek kubkowaty
(Primula obconica)- pochodzi z Chin. Dorasta do 25-30cm wysokości. Kwiaty białe, czerwone bądź w odcieniach różu i fioletu z charakterystycznym zielonkawym oczkiem, zebrane są w baldachy. Liście osadzone na długich ogonkach są dodatkowa ozdobą

Pierwiosnek ślimakowaty (Primula malacoides)- pochodzi z Chin. Jest rośliną jednoroczną. Ozdobą są pachnące kwiaty zebrane piętrowo na szypułkach dorastających do 40cm długości. Barwa biała, czerwona, różowa i fioletowa. Na roślinie utrzymują się 2-3 miesiące. Liście duże, zaokrąglone, osadzone na długich ogonkach, od spodu pokryte mączystym nalotem.

Zobacz również opis niezwykle ładnej odmiany Pierwiosnek ‘Crescendo Orange’

Pierwiosnek
Fot. sxc.hu