Malina właściwa – uprawa i pielęgnacja

Malina właściwa (Rubus idaeus) jest gatunkiem rośliny wieloletniej z rodziny różowatych. Występuje powszechnie w stanie dzikim niemal w całej Europie (oprócz Islandii i Portugalii) ale również w części Azji. Do tego uprawiana jest w bardzo wielu zakątkach świata. W Polsce malina ta występuje powszechnie na całym obszarze kraju. Pierwsze wzmianki o malinach pojawiają się już około 300 roku p.n.e. Jest rośliną niezwykłą i od dawna wiadomo o wielu jej właściwościach prozdrowotnych i leczniczych. Polska jest drugim na świecie, po Rosji, producentem malin a największe ich plantacje znajdują się na Mazowszu.

Malina właściwa dorasta maksymalnie do 2 metrów wysokości, ale w uprawach zarówno ogrodowych jak i przemysłowych jest przycinana w taki sposób, by wygodnie było zbierać jej owoce. Wytwarza podziemne rozłogi, które szybko się rozrastają. Całe pędy pokryte są ostrymi, gęsto usianymi kocami oraz zielonymi liśćmi. Są one zebrane po 3,5 lub 7 na każdym ogonku. Charakterystyczne jest to, że na wierzchniej stronie są gładkie, ale od spodu pokryty gęstym kutnerem. Brzegi blaszki liściowej są ostro piłkowane. Pierwsze kwiaty na krzewach zakwitają wiosną i tak do jesieni pojawiają się na przemian z owocami. Są niesymetrycznie porozrzucane na pędach, zebrane w grona lub wiechy. Mają kolor biały i bardzo skutecznie potrafią wabić pszczoły. Gdy przekwitną ich miejsce zajmują charakterystyczne owoce, które składają się z małych kuleczek pestkowców tworząc jakby główkę na stożkowatym dnie kwiatowym. Owoce mają przeważnie barwę czerwoną, ale często spotykane są również żółte albo purpurowe. Owoce malin są jadalne i niezwykle smaczne. Idealne do bezpośredniego spożycia, ale również do mrożenia, suszenia i na przetwory: soki, syropy, dżemy czy konfitury.

Warunki uprawowe dla maliny właściwej

Kupowane sadzonki malin są niewielkimi ukorzenionymi fragmentami pędów. Sadzi się je w miejscach osłoniętych od wiatru, gdzie nie są wystawione na działanie południowego słońca.

Maliny mają duże wymagania glebowe, ziemia powinna być żyzna i próchnicza, stale lekko wilgotna, ale bez wodnych zastojów. Sadzi się je wczesną wiosną w odległości co najmniej pół metra jedna od drugiej, najlepiej w rzędach. Zaraz po posadzeniu maliny powinny być obficie podlane.

Pielęgnacja krzewów malin

Podstawowym zabiegiem pielęgnacyjnym w uprawie malin jest ich przycinanie. W zasadzie trzeba to robić kilka razy w ciągu roku. Pierwsze cięcia malin mają miejsce już wiosną, trzeba się wówczas pozbyć dużej części młodych pędów, które tylko niepotrzebnie osłabiłyby roślinę, mając jednocześnie wpływ na obniżenie plonów. Te, które zdecydujemy się zostawić powinny zostać skrócone o 1/4 wysokości. Sprawi to, że wypuszczą mnóstwo dodatkowych pędów, które będą obficie owocowały. Latem czekają nas kolejne cięcia, trzeba bowiem usunąć te pędy, które już zakończyły owocowanie. A jesienią trzeba się pozbyć wszystkich tych, które wyrosły późnym latem.

Krzewy malin, ze względu na płytki system korzeniowy i konieczność uwodnienia owoców mają duże wymagania wodne. I podlewanie roślin w chwilach niedoborów wody jest kluczowe by zapewnić sobie satysfakcjonujące plony dorodnych owoców. Maliny są szczególnie wrażliwe na niedobory wody w okresie od kwietnia aż do początków dojrzewania owoców. Jeśli w tym czasie aura nie będzie rozpieszczać naszych upraw deszczem a my zaniedbamy podlewanie, to owoce będą drobniejsze a plon znacznie mniejszy. Dlatego konieczne jest podlewanie krzewów malin nie rzadziej niż co 3 dni, a jeśli są upały to codziennie.

Kolejnym zabiegiem pielęgnacyjnym jest systematyczne zasilanie uprawy. Maliny lubią żyzne podłoże i chętnie korzystają z zasobów ziemi. A że najczęściej rosną wiele lat w tym samym miejscu, trzeba je wspomagać. Świetne efekty daje podlewanie biohumusem. Dobrze jest też systematycznie podsypywać je kompostem. Bardzo ważne jest również usuwanie na bieżąco chwastów, których towarzystwo maliny źle znoszą. W trakcie ich usuwania dobrze jest również spulchniać podłoże.

Zbiór oraz przechowywanie malin

Zbiory owoców maliny właściwej rozpoczynają się latem i zbiera się je sukcesywnie czasem aż do pierwszych przymrozków. Do ogrodu idziemy tylko wówczas, gdy nie pada, mokre maliny bowiem bardzo szybko gniją. Oczywiście najsmaczniejsze są spożywane na bieżąco, ale można świeże wykorzystywać w kuchni przez kilka a nawet kilkanaście dni, w zależności od warunków przechowywania. Świeże maliny można od razu zamrozić i korzystać z ich dobrodziejstw całą zimę. Można je również suszyć. Temperatura suszenia nie powinna być wyższa niż 30 stopni, podniesiona do 50 pod koniec procesu suszenia. Ale do celów leczniczych wykorzystywane są nie tylko owoce maliny, ale również jej liście. Zbierać należy tylko te młode w okresie kwitnienia krzewów. Najlepiej suszyć je w słońcu.

Malina właściwa – właściwości

Niezwykłe właściwości lecznicze wykazują zarówno owoce maliny właściwej, jak i jej liście. Dzięki temu, że są bogatym źródłem witaminy C, witamin z grupy B, ale również cukrów, kawasów owocowych, garbników, olejku eterycznego, glikozydów, kwasów organicznych oraz żywic i śluzów są niezastąpione przy przeziębieniach i w gorączce. Mają właściwości wzmacniające. Napar z liści ma działanie moczopędne, przeciwzapalne, ściągające, żółciopędne a także przeciwbakteryjne.