Bez czarny – uprawa, sadzonki, zastosowanie dla kwiatów, odmiany

Kategoria: Drzewa i krzewy ozdobne – Autor: Gardener – 9 października 2013

Krzew z rodziny przewiertniowatych, nazywany także bzem lekarskim, aptecznym, białym, pospolitym. Występuje w stanie dzikim w Europie, północnej Afryce, na Kaukazie i w Azji Mniejszej. W Polsce pospolity, powszechnie spotykany na całym obszarze kraju do wysokości 1100m n.p.m.

Bez czarny tworzy zazwyczaj wysoki krzew o wyprostowanym pokroju, rzadziej spotykany jest jako nieduże drzewko o okrągłej koronie i zwisających gałęziach. Osiąga ok. 6m wysokości
Młoda kora jest zielonawo-szarawa. Z wiekiem staje się szara i spękana. Cechą charakterystyczną jest to, że gałązki w środku są wypełnione białym, lekkim rdzeniem.
Liście o długości do 30cm, złożone z 5-7 naprzeciwległych, eliptycznych listków, z wierzchu ciemnozielone, od spodu jasne, ostro piłkowane. Po roztarciu nieprzyjemnie pachnące.
Kwiaty białe lub kremowe o średnicy około 5mm, o mdłym zapachu. Kwitnie w czerwcu i lipcu.
Owoce czarne, mięsiste pestkowce, lśniące i soczyste o średnicy 6 do 15mm. Początkowo zielone, potem czerwieniejące, aby w końcowej fazie nabrać czarno-fioletowego koloru. Owoce dojrzewają w lipcu i sierpniu.

WYMAGANIA I ZASTOSOWANIE
Porasta nieużytki i zręby leśne. W uprawie bez czarny preferuje miejsce nasłonecznione i wilgotne. Dziko rośnie np. na ruinach zabudowań, w pobliżu osiedli, pod płotami, przy drogach, na rumowiskach, w zaroślach i polanach leśnych. Uprawa bzu czarnego ma niewielkie wymagania glebowe, najlepiej rośnie na glebach próchniczych, zasobnych w azot. Bardzo źle znosi przesadzanie. Jest bardzo wytrzymały na zanieczyszczenia powietrza.

Szerokie zastosowanie bzu czarnego jako surowca leczniczy szczególnie kwiaty i dojrzałe owoce, rzadko liście i kora. Wszystkie części rośliny zawierają toksyczny składnik zwany sambunigryną. Składnik ten po spożyciu jest rozkładany do cyjanowodoru co powoduje poczucie słabości, niekiedy wymioty. Jednak podczas przetwarzania (suszenie, gotowanie itp.) sambunigryna ulega rozkładowi, co pozwala na stosowanie. Zastosowanie dla kwiatów bzu czarnego jest tak duże ze względu na to, że zawierają olejki eteryczne, związki wapnia, potasu, sodu, glinu. Owoce bzu zawierają witaminy (A, B1, B2, Ci J), antocyjany, garbniki, glikozydy cyjanogenne (sambunigryna), pektyny, kwasy organiczne (octowy, jabłkowy, walerianowy, winowy i benzoesowy. Zastosowanie dla kwiatów bzu czarnego znaleziono również podczas przeziębień i osłabień czy stanów zapalnych, kwiaty działają moczopędnie, napotnie, przeciwgorączkowo, wzmacniająco na naczynia krwionośne. Zewnętrznie bez czarny zastosowano do przemywania w stanach zapalnych oczu i gardła. Owoce działają łagodnie przeczyszczająco, moczopędnie, napotnie, przeciwbólowo.

ROZMNAŻANIE
Sadzonkowanie i samosiejki.

ODMIANY
‘Aurea’ – ta odmiana bzu czarnego to okazały krzew dorastający do 3m wysokości, o wyprostowanych pędach i dużych, pierzasto złożonych intensywnie żółtych, z wiekiem zieleniejących, liściach. Kwiaty białe, silnie pachnące, zebrane w płaskie kwiatostany pojawiają się w czerwcu-lipcu. Mało wymagający co do gleby. Lubi stanowiska słoneczne i półcieniste.
‘Gerda’ (Black Beauty) – silnie rosnący krzew o sztywnych pędach i kopulastym pokroju. Liście pierzaste, ciemnopurpurowe, błyszczące. Kwiaty różowe, zebrane w dość duże, baldachowate kwiatostany pojawiają się na przełomie maja – czerwca. Wymagania glebowe i wilgotnościowe niewielkie. Dobrze rośnie zarówno w słońcu jak i w półcieniu. Polecany do nasadzeń w większych ogrodach, parkach, zieleni osiedlowej i miejskiej oraz jako roślina do rekultywacji gruntów.
‘Guincho Purple’ – bujny krzew o rozkładających się pędach i pierzastych, ciemnopurpurowych liściach. Dorasta do 2-3m. Kwiaty różowe zebrane w baldachy, pachnące. Owoce czarne, chętnie zjadane przez ptaki. Niewymagający co do gleby. Stanowisko słoneczne. Polecany do naturalistycznych ogrodów, na osłony przeciwwiatrowe.
‘Laciniata’ – krzew o wzniesionych gałęziach, dorastający do 3m wysokości. Liście złożone z listków, nieregularnie, drobno powcinanych. Kwiaty tej odmiany bzu czarnego są kremowo-białe, zebrane w płaskie kwiatostany rozwijające się w VI-VII. Owoce czarne, dojrzewające we wrześniu, używane w zielarstwie.
‘Madonna’ – krzew silnie rosnący, o wzniesionych gałęziach, dorastający do 3m wysokości. Liście pierzaste, zielone, z nieregularną, szeroką, biało-kremową obwódką, często zajmującą część lub cały listek. Rośnie dobrze na każdej glebie i stanowisku, byle dostatecznie zasobnym.
‘Pulverulenta’ – ta odmiana bzu czarnego stanowi duży krzew z białymi plamami na liściach, które często zajmują ich większą część, stwarzając wrażenie kwitnącej rośliny. Lubi gleby wilgotne, stanowisko półcieniste. U krzewów rosnących w pełnym słońcu, w okresie suszy, liście mogą ulegać poparzeniu słonecznemu. Kwiaty białe w VI-VII. Wyjątkowo piękna odmiana bzu, może być polecana do większych ogrodów, zieleni osiedlowej i uprawy w pojemnikach jako element kolorystyczny.

CHOROBY I SZKODNIKI
Duża odporność na choroby i szkodniki.

Zobacz również: Bez czarny (Sambucus nigra)

Bez czarny

Brak komentarzy »

No comments yet.

Leave a comment