Ognik szkarłatny – uprawa, rozmnażanie, cięcie, odmiany

Ognik szkarłatny należy do rodziny różowatych. Na stanowiskach naturalnych występuje na południu Europy (Włochy), poprzez Krym, Kaukaz, aż do Azji Mniejszej. Jest gatunkiem bardzo zmiennym, w uprawie ognika szkarłatnego oprócz odmian z czystego gatunku (“Kasan”, “Lalandei”) spotyka się najczęściej mieszańce ognika szkarłatnego z gatunkami azjatyckimi (“Orange Glow”).
W Polsce gatunek bardzo popularny i od lat sadzony i uprawiany.

Ognik jest krzewem półzimozielonym, dorastającym do 2-3 metrów wysokości. Nie przycinany rośnie swobodnie, osiągając szerokość do 2 metrów. Jest silnie ciernisty. W młodości długopędy są szarawo owłosione, z licznymi cierniami bocznymi. Krótkopędy na końcu są także bardzo ostro zakończone.

Liście są wąskolancetowate, do 4-5 cm. długości. Po bokach są lekko karbowane lub piłkowane, na końcu tępo zakończone. Są ciemnozielone, skórzaste, z wierzchu błyszczące, zaś od spodu jaśniejsze, matowe, w młodości owłosione.
Kwiaty zebrane są w dość duże baldachy, pojedynczy kwiat ma 8 mm średnicy, jest biały. Kwitnie na przełomie maja i czerwca.
Owoce pojawiają się od końca sierpnia i mogą utrzymać się na krzewie przez całą zimę, co wprowadza do ogrodu więcej koloru. Owoce zebrane są w baldachy lekko przewieszające się. Pojedynczy owoc jest kulisty, średnicy 6-7 mm. Do złudzenia przypomina jarzębinę. W zależności od odmiany owoce przyjmują barwę od żółtej, przez pomarańczową, aż po jasno i ciemnoczerwoną.

WYMAGANIA I ZASTOSOWANIE
Ognik jest bardzo szeroko rozpowszechniony i chętnie uprawiany w krajach o cieplejszym klimacie niż Polska a zwłaszcza o łagodniejszych zimach. Właśnie mroźne i ostre zimy są najgroźniejsze dla naszej uprawy ognika szkarłatnego. Jeśli przemarzną należy jest ciąć ognik szkarłatny aż do żywej tkanki, na wiosnę zregenerują się i wypuszczą nowe pędy, regeneracja następuję jednak powoli. Dlatego ważne jest aby sadzić go w miejscach osłoniętych od wiatrów, zimą można także osłonić je matą słomianą. Starsze krzewy niezbyt dobrze znoszą przesadzanie. Dlatego sadzić należy osobniki młode, po wyjęciu z pojemnika najlepiej na miejsce stałe. Uprawa szkarłatnego wymaga gleb dość żyznych, gliniastych lub piaszczysto-gliniastych, zasobnych w próchnicę. Dość dobrze czuje się w miastach i na skwerach osiedlowych, nie jest wymagający jeśli chodzi o wodę, wykazuje znaczną wytrzymałość na suszę. Preferuje stanowiska słoneczne i ciepłe.

Zastosowanie ognika jest bardzo szerokie. Dostępne na polskim rynku odmiany ognika szkarłatnego charakteryzują się dużą tolerancją na mrozy, a więc z powodzeniem możemy je sadzić prawie w całej Polsce (na obszarach Polski północno-wschodniej zalecana jest osłona krzewów zimą). Jest bardzo dekoracyjny zarówno w okresie kwitnienia jak i owocowania. Od jesieni jest bardzo chętnie odwiedzany przez ptaki, które także zimą korzystają z dostępności owoców tegoż gatunku. Sadzić należy go pojedynczo lub w niewielkich grupach jedno lub wielogatunkowych. Bardzo ładnie prezentują się obok siebie różne odmiany ognika szkarłatnego (o owocach żółtych, pomarańczowych, czerwonych). Komponując je z innymi gatunkami można dobrać rośliny o różnym kolorze i kształcie owoców. Bardzo ładnie prezentują się także żywopłoty z ognika. Cięcie ognika szkarłatnego daje bardzo dobre rezultaty, dlatego można ognik szkarłatny swobodnie formować lub pozwolić im swobodnie rosnąć. Jeśli zrobimy mu odpowiednie rusztowanie i będziemy odpowiednio prowadzić to doskonale może służyć do osłaniania murów i parkanów. W tym celu gałęzie należy prowadzić płasko wzdłuż ściany, w niedługim czasie zrobi się zwarty parawan.

ROZMNAŻANIE
Ognik szkarłatny rozmnaża się przez sadzonki zielne i zdrewniałe z osobników zdrowych i obficie owocujących. Inne formy rozmnażania ognika szkarłatnego nie dają zadowalających efektów.

ODMIANY
Z ciekawszych i najbardziej cenionych odmian ognika należy wymienić:
‘Soleil d’Or’ – szeroko rozrastający się krzew, owoce złocistożółte. Jest dość odporna na choroby i mróz. Z tego też względu jest bardzo często i chętnie sadzona, jedna z najpiękniejszych odmian ognika szkarłatnego. (zdjęcie z prawej).
‘Red Column’ – dorasta do 2 metrów wysokości. Pędy są dość sztywne, wyprostowane. Owoce intensywnie czerwone, bardzo licznie występujące.
‘Orange Glow’ – wyprostowany krzew, dorastający do 3 metrów, szeroko się rozgałęziający. Owoce ma pomarańczowoczerwone. Owocuje bardzo obficie, dośc odporny na choroby.

Odmiany ‘Kasan’ i ‘Lalanderi’ obecnie są bardzo rzadko uprawiane ze względu na dużą wrażliwość na choroby, zwłaszcza na parcha.

CHOROBY I SZKODNIKI
Rośliny odznaczają się dużą odpornością zarówno na choroby jak i ataki szkodników.
Jednak ognik należy do tej samej rodziny co jabłoń, grusza – różowatych i dlatego może być porażany przez parcha jabłoni oraz zarazę ogniową. Rośliny porażone przez te choroby należy usuwać i niszczyć.

Ognik szkarłatny
Fot. Javier martin, zdjęcie udostępnione jako własność publiczna, źrodło: Wikimedia Commons.