Werbena cytrynowa – uprawa i pielęgnacja

Werbena cytrynowa (Aloysia citrodora) to inna nazwa Lippi trójlistnej, zwanej również miłowonką trójlistną albo cukrownicą trójlistną. Jest to roślina z rodziny werbenowatych pochodząca z Ameryki Południowej, która do Europy trafia w XVII wieku. Obecnie powszechnie występuje również w Ameryce Północnej. Nie jest to roślina stricte ozdobna, ale zapach jej liści oraz właściwości, które posiada sprawiają, że warto mieć ją w swoim ogrodzie. Uprawa werbeny jest do tego niezwykle prosta i można ją sadzić nie tylko w gruncie, ale również w doniczkach i uprawiać na balkonie lub tarasie.

Jest to krzew liściasty, którego liście wydają charakterystyczny, cytrynowy aromat. Mają one szpiczasty kształt, około 8 cm długości, są błyszczące i szorstkie w dotyku. Gdy się je zgnicie, dzięki licznym gruczołom zapachowym, wydzielają olejki eteryczne. Kwitnie, choć kwiaty nie są zbyt ozdobne. Zebrane są w gęste, szczytowe kwiatostany koloru białego albo biało-różowego. Werbena dorasta zwykle do 2 metrów, ale nie przycinana może, rosnąc w gruncie, tych metrów osiągnąć nawet 7. W Polsce stała się na tyle powszechna, że obecnie można ją już spotkać w stanie dzikim rosnącą na polach, łąkach czy przydrożnych rowach.

Uprawa werbeny cytrynowej

Werbena cytrynowa jest rośliną mało wymagającą i łatwą w uprawie. Najlepiej przyjmuje się sadzona z rozsady. Najwygodniej i najłatwiej jest kupić gotowe sadzonki, które niewiele kosztują i można je zaraz przesadzić bezpośrednio do gruntu lub do doniczki. Ale można również wyhodować sobie własną roślinkę od nasionka. Najlepsza pora siania to przełom lutego i marca. Najpierw nasiona należy włożyć do pojemniczka z ciepłą woda i zostawić je na 12 godzin by namokły, a następnie wysiać do doniczki lub inspektu z lekkim torfem, zrosić wodą, przykryć przezroczystą folią i postawić w miejscu z największym możliwym dostępem do światła. Później trzeba im zapewnić stałą wilgotność oraz temperaturę około 20oC. Gdy nasiona wykiełkują, należy je przepikować do osobnych pojemników. Po około 2-3 tygodniach należy ściąć wierzchołki roślin by pobudzić je do rozkrzewienia się. Po 15 maja można je już wysadzać na miejsce docelowe w ogrodzie lub w skrzynce na balkonie.

Wymagania werbeny cytrynowej

Werbena cytrynowa nie ma wygórowanych wymagań uprawowych, ale warto zaspokoić te nieliczne, by cieszyć się piękną i zdrową rośliną. Jest to krzew liściasty, który lubi stanowiska nasłonecznione, ciepłe i osłonięte od wiatru. I takie miejsce należy jej zapewnić zarówno w ogrodzie jak i dla tej rosnącej w doniczce. Podłoże powinno być dość żyzne, najlepiej próchnicze, nieco gliniaste i wilgotne. Nie jest to roślina mrozoodporna. Już przy temperaturze 0oC opadną jej liście, a gdy przyjdzie mróz przemrozi jej zdrewniałe łodygi. Z tego też powodu w naszym klimacie werbena cytrynowa uprawiana w gruncie traktowana jest jako roślina jednoroczna. Jeśli jednak zima będzie łagodna a my zabezpieczymy roślinę, to jest szansa, że przetrwa. Co innego ta w doniczce. Wystarczy przenieść ją do chłodnego i jasnego pomieszczenia a bez problemu zimę przetrwa. Należy jednak wiedzieć, że werbena cytrynowa uprawiana w doniczce nie osiągnie zbyt spektakularnych rozmiarów.

Pielęgnacja werbeny cytrynowej

Zabiegi pielęgnacyjne, które należy przy werbenie cytrynowej wykonywać nie pozwolą się nikomu przepracować. By jednak cieszyć się dorodnym i zdrowym egzemplarzem, należy roślinie poświęcić nieco uwagi. Jak wszystkie inne krzewy, zwłaszcza te rosnące w doniczkach, wymaga systematycznego podlewania. Nie można doprowadzać do długotrwałego przesuszenia, gdyż werbena zrzuci liście, jej największy atut. Na ich spodzie zagnieżdżają się czasami szkodniki, dlatego od czasu do czasu warto liście lippi cytrynowej przecierać. Rzadko się zdarza, by egzemplarze uprawiane w doniczkach przekraczały 2 metry wysokości, ale te posadzone w gruncie mogą dorosnąć nawet do 7 metrów, warto zatem systematycznie podcinać końce pędów. Lippia będzie wówczas się pięknie zagęszczać zamiast być rzadkim i nadmiernie wybujałym krzakiem. Formowanie krzewu jest w zasadzie koniecznością.

Liście werbeny zbiera się dwa razy do roku. Po raz pierwszy wczesną wiosną, a kolejny raz już jesienią. I po tym drugim zbiorze należy krzew zabezpieczyć na zimę. Werbena nie jest w pełni mrozoodporna. Wytrzymuje niezabezpieczona temperatury do minus 10oC, później już przemarza i zamiera. Dlatego warto krzew po zbiorze liści dość mocno przyciąć a następnie zabezpieczyć słomianym chochołem lub białą agrotkaniną. Egzemplarze doniczkowe wystarczy przenieść do garażu czy innego pomieszczenia.

Rozmnażanie werbeny cytrynowej

Rozmnażanie werbeny cytrynowej można przeprowadzać poprzez wysiew nasion lub ukorzenianie części zdrewniałych. O sposobie wysiewania jest napisane wyżej. Tu tylko dodać trzeba, żeby zwrócić uwagę na datę produkcji nasion w momencie ich zakupu. Nasiona lippi cytrynowej dość szybko tracą zdolność kiełkowania. Powinny być zatem jak najbardziej świeże.

Ukorzenianie zdrewniałych części pędów można przeprowadzić pod koniec marca, w kwietniu a najpóźniej na początku maja. Taki zdrewniały fragment powinien mieć około 5 do 7 węzłów. Nie może posiadać rozgałęzień i musi wyglądać zdrowo. Najlepiej przygotować ich sobie kilka, nie wszystkie się bowiem przyjmują. Taką gałązkę należy zanurzyć w ukorzeniaczu i umieścić w pojemniku z wilgotną ziemią. Poziom wilgotności powinien być później na stałym poziomie. Roślinom należy zapewnić jasne stanowisko i temperaturę otoczenia w granicach 20oC.

Właściwości i działanie werbeny cytrynowej

Werbena cytrynowa jest rośliną o wielu właściwościach, dlatego też używana jest często w kuchni, ale nie tylko. Wykorzystuje się ją również w kosmetyce a nawet medycynie.

Te podstawowe właściwości to:

  • antybakteryjne;
  • przeciwutleniające;
  • przeciwgrzybicze;
  • antywirusowe;
  • przeciwgorączkowe;
  • przeciwzapalne;
  • wspomagające trawienie;
  • wzmacniające organizm;
  • uspokajające, antydepresyjne oraz wzmacniające układ nerwowy;
  • łagodzące nerwobóle, depresję oraz migreny;
  • rozkurczowe;
  • wspomagające laktację;
  • ściągające i tonizujące;
  • regenerujące i osłaniające komórki;
  • zmniejszające opuchliznę;
  • wspomagające funkcjonowanie układu oddechowego;
  • wspomagające działanie układu trawiennego – ulga przy wzdęciach, niestrawności, skurczach i zaparciach;