Żywotnik olbrzymi – odmiany, uprawa

Żywotnik olbrzymi jest drzewem iglastym z rodziny cyprysowatych. W stanie dzikim występuje w zachodniej części Ameryki Północnej. Głównie wzdłuż wybrzeży Oceanu Spokojnego, od Alaski po Kalifornię. Na wybrzeżu rośnie od 900m n.p.m. a w Górach Skalistych u podnóży zboczy na wysokości 600-2100m n.p.m. Możemy go spotkać nad brzegami rzek, na glebach żyznych, przepuszczalnych i wilgotnych.
Tworzy jednogatunkowe lasy lub mieszane z jodłą, osiką, jesionem i klonem. Nasz klimat znosi całkiem dobrze, jednak wymaga większej wilgotności gleby i powietrza. Możemy go spotkać w 21 nadleśnictwach na ogólnej powierzchni 7,8ha.

Roślina szeroko rozgałęziona, o gęstej i zwartej koronie. Drzewa samotnie rosnące zachowują gałęzie do samej ziemi.
Pień tej rośliny jest prosty, rozszerzony u podstawy, o deskowato wykształconych nasadach najgrubszych korzeni. Najwyższy gatunek wśród żywotników; na stanowiskach naturalnych dorasta do 30-60m.
Gałęzie ułożone poziomo, wachlarzowato.
Kora jest czerwonobrązowa, głęboko bruzdkowana, cienka (1-2,5cm grubości), łuszczy się płatami.
Drewno tej rośliny jest cenne, bardzo trwałe, lekkie, jasne o czerwonawym zabarwieniu, pachnące, łatwe w obróbce.
Gałęzie są intensywnie zielone i błyszczące ze złocistymi, poprzecznymi paskami.
Kwiaty męskie są małe, owalne, żółte, wyrastają na końcach pędów. Kwiaty żeńskie niepozorne o zielonkawym zabarwieniu.
Szyszki lekko zwisające o długości do 1,8 cm, złożone 5-6 par skórzastych łusek różnej długości, 2 lub 3 pary z nich zawierają płaskie nasiona, z dwoma skrzydełkami. Dojrzewają wrzesień/październik.

WYMAGANIA I ZASTOSOWANIE
Uprawa żywotnika olbrzymiego najlepiej udaje się w klimacie z łagodnymi zimami i wilgotnym latem. Lubi gleby żyzne, przepuszczalne i wilgotne. Do uprawy żywotnika olbrzymiego najlepsze będzie stanowisko słoneczne lub półcieniste. Roślina wrażliwa na mocne i wysuszające wiatry.
Polecany jest do dużych ogrodów oraz jako roślina szpalerowa

Do Europy sprowadzony w 1854r. jako drzewo parkowe. Najczęściej sadzony w celach dekoracyjnych, w postaci różnych form i odmian. Odgrywa istotną rolę w gospodarce zachodniej części Ameryki Północnej. Drewno bardzo cenione przez Indian do wyrobu słupów totemowych. Wykorzystywane również w tokarstwie i snycerstwie. Wprowadzany również na powierzchnie doświadczalne do upraw leśnych. Może być wprowadzany jako drugie piętro w drzewostanach modrzewiowych i sosnowych.
» Liście żywotnika olbrzymiego są trujące.
» Największym, żyjącym przedstawicielem tego gatunku jest żywotnik rosnący nad jeziorem Quinault; ma 53m wysokości i pień o średnicy 5,94m. Szacunkowo posiada 500cm3 drewna.

ROZMNAŻANIE
Z siewu nasion – w kwietniu wprost do gruntu, z sadzonek półzdrewniałych pobieranych w marcu lub od sierpnia do października.

ODMIANY
‘Fastigiata’ – pokrój wąskostożkowaty, korona gęsta, gałęzie krótkie, wzniesione.
‘Atrovirens’odmiana żywotnika olbrzymiego nieznanego pochodzenia, w Polsce rozmnażana od niedawna. Wyjątkowo ciemne zabarwienie i silny połysk gałązek, dobra do zakładania żywopłotów.
‘Zebrina’– pokrój stożkowaty, szeroki, drzewo dorasta do kilkunastu metrów wysokości, gałązki zielone z żółtawymi paskami, regularnie rozmieszczonymi. Dorasta do 15m, lubi stanowiska osłonięte od wiatrów, często do pojedynczych nasadzeń. Więcej informacji: Żywotnik olbrzymi odmiana ‘Zebrina’
‘Kórnik’ – Pokrój wąskostożkowaty o kilku głównych pędach przewodnich, korona gęsta. Ta odmiana żywotnika olbrzymiego dorasta do kilku metrów wysokości. Silne rozgałęzienia na szczycie krzewu ustawione “na sztorc”, niższe przewisające, gałązki stosunkowo cienkie i spłaszczone, młode złocistożółte, zabarwienie zanika pod koniec lata, zimą rozgałęzienia mogą przybierać kolor słomkowożółty. Dobrze nadaje się na cięte i formowane żywopłoty. Zobacz również: Żywotnik olbrzymi odmiana ‘Kórnik 1’ oraz Żywotnik olbrzymi odmiana ‘Kórnik 2’
‘Cuprea’ – jedna z ciekawszych odmian żywotnika olbrzymiego, wyróżniająca się wolnym, karłowym wzrostem. Średni roczny przyrost to 5-8 cm. Pokrój owalny, bardzo silnie zagęszczony i zwarty. Ulistnienie zielone z żółtozłocistymi wierzchołkami, zimą przebarwia się na miedzianożółto. Lubi stanowiska nasłonecznione oraz osłonięte od wiatrów, gleba wilgotna.
‘Excelsa’ – jedna z najszybciej rosnących odmian o pokroju wąskim, stożkowatym i prawie horyzontalnym ułożeniu pędów. Łuski ciemnozielone i błyszczące. W naszych warunkach może dorastać nawet do 10-15 m. nadaje się na żywopłoty. Lubi stanowiska wilgotne i słoneczne, osłonięte od wiatrów.
‘Jan’ – polska odmiana, dekoracyjna, bardzo dobra na cięte i formowane żywopłoty. Soczyście zielone zabarwienie łusek. Młode przyrosty złocistożółte, zielenieją w trakcie sezonu. Dorasta do ok. 2-2,5 m wysokości oraz 60-80 cm średnicy. Mrozoodporna.
‘Rogersi’ – pokrój zwarty, karłowaty, owalny, silnie zagęszczony. Gałązki zielone ze złocistożółtymi końcami, lekko brązowieją w czasie zimy. Dorasta do ok. 50 cm wysokości i 30 cm średnicy. Lubi stanowiska nasłonecznione lub delikatnie zacienione i wilgotne.

CHOROBY I SZKODNIKI
Wrażliwa na zamieranie pędów – choroba grzybowa powodująca brązowienie i zamieranie łusek od wierzchołka, porażone pędy czernieją i widoczne są na nich wzniesione skupiska zarodników.

Thuja plicata
Fot. Liné1, publikacja na licencji CC-BY-SA-3.0, źrodło: Wikimedia Commons.