Milin – uprawa i rozmnażanie

Milin jest wieloletnim, ozdobnym pnączem należącym do rodziny bignoniowatych (Bignoniaceae). Charakterystyczna dla tych pnączy jest wyjątkowa uroda trąbkowatych, o pięknym kolorze od żółtych, przez pomarańczowe do szkarłatnych kwiatów. Pnącze oryginalnie pochodzi z lasów wilgotnych i suchych Ameryki Północnej i Azji Wschodniej. Do Europy sprowadzono go w XVII wieku. Od 1640 roku uprawiany jako roślina ozdobna.

CHARAKTERYSTYKA
Pokrój: roślina szybko rośnie, osiąga długość do 12 m, posiada grube, słabo wijące się pędy. Młode pędy są zielone. Starsze drewnieją, mają kolor jasnobrązowy i łuszczącą się korę.
Liście: naprzeciwległe, pierzastozłożone, ciemnozielone, osiągają do 40 cm długości, pokryte od spodu drobnymi włoskami, jesienią przebarwiają się na żółto i opadają.
Kwiaty: obupłciowe, kształt tych niesamowicie, ozdobnych kwiatów można ocenić na lejkowato – rurkowate lub trąbkowate. Osiągają długość około 10 cm i średnicę do 5 cm. W zależności od gatunku mają kolor od żółtego, przez pomarańczowy do szkarłatnego. Kwiaty rosną w baldachogronach. Zebrane są po 4-15 kwiatów. Kwitną na końcach tegorocznych pędów. Zakwitają stopniowo od lipca do września.
Owoce: torebka dochodząca do 12 cm długości z obu stron ostro zakończona, ścianki są twarde i silnie zdrewniałe, z wyglądu przypominają młode strąki bobu. Owoce po dojrzeniu pękają i wypadają z nich nasiona posiadające duże aparaty lotne. Owoce najlepiej usunąć tuż po zawiązaniu gdyż nie są zbytnią ozdobą, a usunięcie ich sprzyja obfitszemu kwitnieniu. Nasiona są dwuczęściowe, płaskie i skrzydełkowato obłonione. Dojrzałe torebki brązowieją.
Rozmnażanie milinu: przez odkłady zimą i sadzonki korzeniowe, najczęściej rozmnażamy milin wegetatywnie ponieważ rośliny z nasion później zakwitają bo w 5-8 roku rośliny

WYMAGANIA i ZASTOSOWANIE
Do uprawy milinu najlepsze są stanowiska ciepłe, słoneczne i zaciszne. Najlepszą dla nich wystawą jest wystawa południowo – wschodnia i południowo – zachodnia. Do uprawy milinu potrzebujemy gleby żyznej, świeżej, piaszczysto – gliniastej a ponadto dobrze zdrenowanej i bogatej w substancje organiczne. Podłoże od lekko kwaśnego do lekko zasadowego (pH 5,5 – 7,5). Młode rośliny milina potrzebują bardzo dużo wilgoci w glebie, starsze rośliny są w stanie znieść okresowe susze. Toleruje okresowy wzrost zasolenia gleby. Wiosną najlepiej zasilić rośliny nawozem a wokół ściółkować. Milin jest w miarę odporny na mróz ale czasem w bardzo ostre zimy potrafi przemarznąć, wtedy odrasta z korzeni. Na zimę dobrze jest podstawę rośliny osłonić kopcem z liści lub igliwia na wysokość około 30 cm. Roślina potrzebuje 2 – 3 lat żeby się dobrze ukorzenić. Podczas cięcia skraca się zeszłoroczne pędy tak, aby pozostało 3-5 pąków. Usuwa się również przemarznięte i uschnięte pędy. Cięcia dokonuje się bardzo wczesną wiosną (koniec marca do połowy kwietnia) co pozwala na obfite kwitnienie. Milin uprawia się przy pergolach, palikach, kratach, wspina się również po naturalnych podporach

GATUNKI I ODMIANY
Milin amerykański (Campsis radicans) – w stanie naturalnym występuje w Stanach Zjednoczonych, od Pensylwanii do Florydy i Teksasu. Jest jednym z gatunków, który można u nas sadzić biorąc pod uwagę wymagania cieplne. Rośnie do wysokości 6 – 10 m, przyrost roczny od 2 – 4 m, najlepiej po podporach w postaci pni wysokich drzew i szorstkich ścian budynków. Korzenie czepne rozwijają się głównie w węzłach pędów. Pędy są grube i słabo wijące. Pędy czepne nie mocują całej rośliny wystarczająco silnie. Dlatego aby podczas silnych wiatrów nie spadała, należy zamontować jakiegoś typu podporę. Liście są nieparzystopierzaste, długości 20-30 cm, złożone z 7-11 listków, podłużnie jajowatych. Liście na brzegu są grubo piłkowane oraz posiadają zaostrzony wierzchołek. Liście milinu z wierzchu mają kolor ciemnozielony, są nagie, a od spodu są jaśniejsze i posiadają drobne włoski, wzdłuż nerwu głównego. Liście opadają na zimę. Kwiatostan kolba. Kwiaty duże, obupłciowe, kształtu trąbkowatego, rozszerzającej się ku górze, długości 7-9 cm i średnicy do 5 cm. Kwiaty z zewnątrz są jaskrawo – szkarłatne, wewnątrz szkarłatne, zebrane po 4-15 w baldachogrona na końcach pędów. Kwitnie stopniowo od lipca do września. Kwiaty występują obficie. Owocem jest wydłużona torebka, długości około 10 cm, zawierająca liczne spłaszczone i oskrzydlone nasiona. Najlepiej rośnie na południowych wystawach, na stanowiskach ciepłych, słonecznych i osłoniętych. Zimą dobrze okryć podstawę pnącza kopcem do około 30 cm wysokości.
‘Atropurpurea’ – bardzo duże kwiaty, ciemno – szkarłatne z purpurowym odcieniem.
‘Coccinea’ – kwiaty szkarłatne.
‘Flamenco’ – kwiaty intensywnie pomarańczowe, dorasta do 6 m wysokości, przyrost roczny ok 40 cm, kwiaty długości do 7 cm rozkwitają w lipcu i sierpniu, rośnie najlepiej na południowej wystawie.
‘Flava’ – kwiaty pomarańczowo – żółte i żółte, a liście o jaśniejszym odcieniu niż u odmiany (Atropuprurea), dorasta do 8 m wysokości, kwiaty długości do ok 7 cm, kwitną w lipcu i sierpniu.
‘Florida’ – dorasta do 6 – 10 wysokości i ma silny wzrost, kwiaty czerwone kwitną od lipca do września.
-‘Madame Galen’ – ma kwiaty z zewnątrz pomarańczowe, wewnątrz szkarłatne, rozwijają się powoli.
‘Praecox’ – kwiaty duże, koloru szkarłatnego, odmiana bardzo wczesna, kwiaty rozwijają się o miesiąc wcześniej niż u formy typowej.
‘Rubra’ – kwiaty duże, ciemno – szkarłatne o odcieniu czerwonym.
‘Sanguinea’ – kwiaty ciemno – szkarłatne o odcieniu krwistym, duże.
‘Speciosa’ – ma kwiaty pomarańczowoczerwone, duże. Pędy wiją się słabo. Rośnie bardziej krzewiasto. Ma długie, cienkie łodygi. Liście drobne, owalne, z wąskim, długim wierzchołkiem.
‘Ursynów’ – kwiaty intensywnie pomarańczowe. Wcześnie zaczyna kwitnąć bo w 1 – 2 roku od posadzenia, kwitnie obficie od lipca do września i ma duże liście, dosyć wytrzymały na mróz. Roślina wyselekcjonowana w Warszawie przez Szczepana Marczyńskiego.
‘Gabor’ – kwiaty ciemno – czerwone, kwitnienie obfite od lipca do września.Roślina wyselekcjonowana na Węgrzech przez prof. Gabora Schmidt’a, a nazwana przez Szczepana Marczyńskiego.
‘Judy’ – kwiaty morelowo – żółte z pomarańczową gardzielą, kwitnie od lipca do września. Roślina wyselekcjonowana w USA.

Milin Tagliabauna (Campsis x tagliabauna) – jest mieszańcem powstałym w wyniku krzyżowania milinu amerykańskiego z milinem wielkokwiatowym. Rośnie przeważnie w formie krzewiastej, szeroko rozkładając pędy. Przytwierdza się słabo do podpór, wije się także nieznacznie. Liście ma złożone z 7-11 listków. Kwiaty długości do 8 cm i średnicy 5-6 cm. Kwiaty są koloru pomarańczowego, wewnątrz szkarłatnego. Kwiaty są podobne do kwiatów milinu wielokwiatowego. Kwitnie stopniowo od lipca do września. Wytrzymałość na mróz zbliżona do wytrzymałości milina amerykańskiego.
‘Mme Galen’ – dorasta do wysokości od 4,5 do 7,5 m. Krzew osiąga szerokość od 2 do 4 m. Kwiaty są koloru mocno łososiowego, z zewnątrz pomarańczowe, a wewnątrz szkarłatne. Odmiana lubi stanowiska słoneczne cieniste lub półcieniste. Pnącze rośnie krzaczasto i ma słabo wijące się pędy. Liście ciemnozielone. Najbardziej mrozoodporna odmiana.

Milin wielkokwiatowy (Campsis grandiflora) – pochodzi z Chin i Japonii. Wytwarza bardzo małe korzenie czepne, owija się wokół podpór końcami pędów. Kwiaty są jeszcze większe niż u milina amerykańskiego. Rośliny milinu wielkokwiatowego są bardzo wrażliwe na mróz. Wytrzymuje krótkie spadki temperatury do -18?C. Na zimę wymaga starannego zabezpieczenia.

CHOROBY I SZKODNIKI

Milin jest odpory na choroby i szkodniki, rzadko może być zaatakowany przez mączniaka prawdziwego (objawem jest biały nalot na górnej stronie liści), przędziorka lub mszyce.

UWAGI
Na miejsce stałe należy wysadzać rośliny 2-3 letnie. Pędy przywiązuje się do podpór tuż po posadzeniu. Kwiaty tego pnącza posiadają olejki eteryczne, które u niektórych mogą wywołać alergiczną pokrzywkę. W Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej pnącza te są polecane miłośnikom kolibrów ponieważ nektar tych kwiatów przyciąga ptaki z całej okolicy. Cała roślina jest lekko toksyczna.

Milin amerykański