Winorośl japońska – uprawa i pielęgnacja

Winorośl japońska (Vitis coignetiae) – jest to gatunek rośliny pnącej z rodziny winoroślowatych, pochodząca z Azji. W warunkach naturalnych rośnie na Półwyspie Koreańskim, Sachalinie i jak sama nazwa wskazuje w Japonii. Uprawiana jest od roku 1875. Jest rośliną mrozoodporną i ma niewielkie wymagania glebowe. Winorośl kojarzy się raczej z pnączem, które rodzi słodkie i smaczne owoce. Jednak nie tym razem. Wśród gatunków winorośli kilka jest takich, które są pnączami ozdobnymi, nie wydającymi tych idealnych owoców, z których powstają najlepsze wina świata.  Do tych winorośli ozdobnych zalicza się właśnie winorośl japońska. Jest pięknym pnączem, które zachwyca dużymi liśćmi, przybierającymi jesienią nieziemskie kolory w odcieniach szarłatu, fioletu, a przede wszystkim czerwieni. Osiąga potężne rozmiary, potrzebuje naprawdę mocnych podpór i dużo miejsca i dlatego nadaje się w zasadzie tylko do dużych ogrodów.

Jak wygląda winorośl japońska?

W naturze winorośl japońska dorasta nawet do ponad 25 metrów, ale w naszym klimacie rzadko się zdarza by osiągnęła wysokość przekraczającą metrów 12. W sprzyjających warunkach roczne przyrosty mogą sięgać nawet 4 metrów.  U młodych, rocznych roślin wszystkie zielone części winorośli są pokryte charakterystycznym, gęstym białawym lub rdzawym nalotem. Prawdziwą ozdobą są duże liście, długość których może dochodzić aż do 35 cm długości i 25 cm szerokości. Liście są trójklapowe, ale często zdarza się, że są i pięcioklapowe, choć klapy nie są zawsze wyraźnie widoczne.

U swej podstawy są sercowate a na brzegach drobno i ostro ząbkowane. Liście są nieco pomarszczone, gdyż nerwy są w specyficzny sposób zagłębione, jakby zapadnięte. Wierzchnia część blaszki liściowej jest koloru ciemnozielonego, natomiast od spodu kolor ten jest jaśniejszy i są pokryte gęstym pajęczynowatym kutnerem. Ale to dopiero jesień ukazuje prawdziwe piękno tej rośliny. Zieleń zaczyna przemieniać się w mnóstwo odcieni czerwieni, fioletu i bordowego by w końcu stać się szkarłatem. Widok jest spektakularny. 

Pnącze zaczyna kwitnąć późną wiosną i na początku lata. Kwiatki są drobniutkie, niepozorne o lekkim, przyjemnych zapachu. Skupione są w gronach w kolorze jasnozielonym. Owoce równie niepozorne jak kwiaty, o barwie granatowo-czarnej, owalne, wielkości 0,8 cm średnicy i pojawiają się w miejsce kwiatów w drugiej połowie września i w październiku. Nie są trujące, ale niesmaczne, więc nie wykorzystywane do celów spożywczych. Ozdoba również jest z nich w zasadzie żadna. Na szczęście te niedostatki w pełni rekompensują liście, szczególnie jesienią. By utrzymać duży ciężar i piąć się w górę winorośl japońska wyposażona jest w długie, silnie rozgałęziające się i mogące osiągać nawet pół metra długości wąsy czepne. Wąsy te, co ciekawe, z czasem zaczynają drewnieć.

Uprawa winorośli japońskiej

Uprawa winorośli japońskiej nie nastręcza w zasadzie żadnych problemów. Roślina jest mało wymagająca i łatwa w uprawie. Wystarczy zasadzić ją w miejscu zacisznym i nasłonecznionym, innych wymagań co do miejsca nie ma. Liście lepiej się wybarwiają, gdy podłoże nie jest zbyt żyzne, także będzie się świetnie prezentować rosnąc na słabych glebach. Dobrze znosi niskie temperatury, tylko młode rośliny należy okrywać na zimę. Ale są okoliczności, z którymi sobie nie radzi. Pierwsza to zanieczyszczenie powietrza a druga to susza. Na poziom zanieczyszczenia raczej się wpływu nie ma, ale z suszą łatwo sobie poradzić podlewając systematycznie roślinę.

Pielęgnacja

Cięcie to w zasadzie jedyny zabieg pielęgnacyjny, który trzeba przy winorośli japońskiej wykonywać. Chyba, że jest tyle miejsca, że można roślinę puścić na żywioł. Ale gdy tego miejsca nie jest zbyt dużo, trzeba winorośl ograniczać, inaczej jej ekspansja spowoduje, że wyprze z ogrodu inne rośliny, opanuje drzewa i zdominuje krzewy. Silne, formujące cięcia należy wykonać na przełomie lutego i marca, gdyż pnącze dość wcześnie zaczyna okres wegetacyjny i gdy zostanie mocno cięte w fazie wzrostu, zaczyna intensywnie „płakać”. Późniejsze, niewielkie cięcia można prowadzić w zależności od potrzeb a cięcie większe, korygujące należy zaplanować na sierpień.

Rozmnażanie winorośli japońskiej

Można winorośl japońską rozmnażać z nasion, ale jest ryzyko, że rośliny nie zachowają cech rośliny matecznej. Najprościej rozmnaża się ją poprzez odkłady zwykłe lub powtarzalne. Polega to na oddzieleniu pędów jednorocznych i zakopaniu części z nich w ziemi tak, by koniec wzrostowy pędu pozostał nad ziemią. Jeśli pęd jest długi, można go zadołować w kilku miejscach tworząc swoistą sinusoidę. Odkłady tworzy się jesienią a okres ukorzeniania sadzonek trwa jeden rok. 2-3 lata trzeba odczekać zanim młode sadzonki dobrze się ukorzenią i rozpoczną intensywny wzrost.

Przygotowanie miejsca

Winorośl japońska jest rośliną niezwykle efektowną, ale również ekspansywną i potrzebującą do rozwoju dużo miejsca. Osiąga spore rozmiary i również szybko się zagęszcza, co powoduje, że staje się ciężka. Dlatego koniecznym jest przygotowanie solidnych podpór, najlepiej metalowych. Winorośl pięknie będzie się również prezentowała puszczona na stare konary drzew czy na ściany murów albo budynków. Wszelkie niedoskonałości budowli zostaną szybko przykryte i będzie można podziwiać jedynie piękno tej rośliny. Można zbudować jako podporę konstrukcję tunelu, który również zostanie szczelnie zarośnięty tworząc niebanalne wejście do ogrodu. Doskonale również sprawdzi się w roli ścian altany, dając miejsce osłonięte od wiatru i słońca.

Liście winorośli japońskiej są jadalne. W Japonii i Korei wykorzystuje się młode egzemplarze do zawijania farszu, tak jak u nas robi się to z liści kapusty, robiąc gołąbki. Nadają potrawom przyjemnego, wyrazistego smaku.