Storczyki – uprawa, pielęgnacja, podlewanie

Storczykowate (Orchidaceae Juss.) to rodzina obejmująca ponad 25 tysięcy gatunków bylin. Tak, tak, 25 tysięcy, prawdziwy zawrót głowy. Tysiące barw, wielkości i kształtów kwiatów, kwiatów niezwykłych, tajemniczych i magicznych. Kuszą swą niesamowitą urodą w oknach kwiaciarni i przy wejściu do każdego niemal marketu. Nieziemskie piękno na wyciągnięcie ręki. Nawet nazwa gatunku narodziła się w sposób magiczny (mit grecki o orchidei). I korzystamy z tego piękna kupując je lub otrzymując w prezencie. A jest z czego wybierać. Od początku XIX wieku wyhodowano ponad tysiąc najróżniejszych odmian ozdobnych.

Storczyki w naturze spotkać można niemal na całym świecie, oprócz tych miejsc na ziemi najzimniejszych.

Większość storczyków to rośliny wieloletnie, najczęściej rosną jako epifity (roślina rosnąca na innej roślinie, ale nie będąca pasożytem, która jest dla niej zazwyczaj podporą) na drzewach, ale są również gatunki rosnące na skałach, w lasach czy na łąkach.

W Polsce mamy około 50 odmian rosnących w środowisku naturalnym storczyków. Wszystkie one są pod ścisłą ochroną.

Choć większość z nas zachwyca się storczykami rosnącymi w doniczkach, to równie dobrze można uprawiać je w przydomowych ogródkach. Dostępnych jest wiele odmian, w tym najbardziej popularne obuwik pospolity czy kukułka plamista. Ich uprawa w gruncie to nic skomplikowanego i może się nią zająć każdy, nawet początkujący ogrodnik.

Storczyki ogrodowe preferują gleby wilgotne, próchnicze i bogate w wapń. Sadzenie powinno odbywać się późną jesienią lub wczesną wiosną. By zapewnić optymalną wilgotność i ograniczyć przesychanie podłożą należy stosować ściółkowanie gleby. Stanowiska powinny był półcieniste lub cieniste.

Jednak tymi najbardziej popularnymi w Polsce storczykami są te doniczkowe.

Uprawa storczyków

Uprawa storczyków jest prawdziwym wyzwaniem. Odmian jest mnóstwo i często mają zupełnie różne wymagania. Dlatego rozpoczynając przygodę z tymi niezwykłymi kwiatami powinno się rozpocząć ją od tych mniej wymagających odmian. Np. kwitnącą wiosną lub jesienią Katleję (Cattleya), lubiącą światło a kwitnącą od lutego do mają Wandę (Vanda) czy chyba najbardziej popularny storczyk kwitnący w różnych miesiącach Falenopsis (Phalaenopsis). 

Wybierając konkretny egzemplarz nie należy skupiać się tylko na pięknie kwiatów. By to piękno długo cieszyło oczy należy bacznie przyjrzeć się korzeniom. Powinny być jędrne, jasne, a końcówki (stożki wzrostu) zielonkawe. Naturalne u storczyków są uschnięte części korzeni (gdy roślina przestaje korzystać z tych starczych), także to nie powinno martwić. Liście nie mogą posiadać uszkodzeń mechanicznych, ale żółknące świadczą jedynie o przechowywaniu rośliny w zbyt suchych warunkach. Gdy zapewni się kwiatu odpowiednią wilgotność, odżyje.  Wyraźnie wyczuwalny zapach stęchlizny powinien być sygnałem, że lepiej wybrać inną roślinę.

I gdy już znajdziemy ten najpiękniejszy i najzdrowszy okaz musimy stworzyć mu warunki, które sprawią, że będzie kwitł i dodawał niezwykłego uroku otoczeniu.

Temperatura, którą lubią storczyki jest niestety niższa niż ta pokojowa. A nocą powinna jeszcze spadać. Jej zakres jest różny w zależności od odmiany. Storczyki w większości rosną w lasach, zatem nie należy trzymać ich w miejscach nasłonecznionych. Lubią półcień i cień, dlatego najlepiej czują się w oknie od strony zachodniej albo wschodniej. Oczywiście kochają wilgoć, której nasze mieszkania niestety nie są w stanie im zapewnić. By cieszyć się widokiem ich kwiatów trzeba sprawić by ich otoczenie było możliwie wilgotne stosując np. nawilżacz powietrza lub trzymając je w naczyniu wypełnionym żwirem i wodą (sama doniczka w wodzie stać nie może).

Podłoże idealne dla storczyków powinno stanowić mieszaninę kory sosnowej, węgla drzewnego, liści bukowych, łupin orzechów, torfu wysokiego, chipsów kokosowych oraz keramzytu pełniącego rolę wypełniacza poprawiającego jednocześnie strukturę podłoża. W sklepach ogrodniczych zakupić można gotowe podłoża dla storczyków. Należy jednak przeczytać skład, gdyż każdy składnik ma inną rolę do spełniania i żadnego nie powinno zabraknąć.

Pielęgnacja storczyków

Wiedza na temat podlewania storczyków to podstawa. Kwiaty te lubią być obficie podlane, ale nie mogą stać w wodzie, bo to szybko spowoduje gnicie korzeni i unicestwienie rośliny. Jest kilka sposobów by je optymalnie nawodnić. Przede wszystkim woda do podlania powinna być odstana (przynajmniej 24 godziny) i mieć temperaturę pokojową. Podlewany wtedy, gdy podłoże jest już przeschnięte, czyli co 7-10 dni. Najlepiej jest wyjąć kwiaty w osłonkach z doniczek, wstawić je do wanny i obficie podlać. Mogą w tej wodzie stać kilka minut aż ściółka dobrze nasiąknie wilgocią. Następnie wodę z wanny należy wypuścić i odczekać aż jej nadmiar wypłynie z osłonek. I niecieknące już osłonki wstawić z powrotem do doniczek. Według opinii większości najlepszymi doniczkami dla storczyków są doniczki przezroczyste, gdyż zapewniają korzeniom dostęp światła.

Z nawożeniem storczyków należy być bardzo ostrożnym, gdyż kwiaty te łatwo przemineralizować. Do nawożenia należy używać tylko nawozów dedykowanych storczykom i tylko w okrasach wzrostów.

Gdy kwiaty już opadną storczyki należy przenieść do pomieszczenia z niższą temperaturą i maksymalnie ograniczyć podlewanie. Nie zaszkodzi im również, gdy przestaną być podlewane w ogóle.

Choroby i szkodniki storczyków

Ważnym jest by przed zakupem storczyka bardzo uważnie mu się przyjrzeć. Może się bowiem okazać, że przynosząc kolejny egzemplarz, wraz z nim podarujemy naszym storczykom groźnego i trudnego do wyeliminowania szkodnika.

Storczyki mogą zostać zaatakowane najczęściej przez:

  1. Przędziorki – atakują przy zbyt niskiej wilgotności powietrza. Małe czerwone pajączki.
  2. Tarczniki – trzymilimetrowe, pokrywające zewnętrzną część liścia brązowe tarczki a w miejscu, w którym robak się przyssał do liścia jego powierzchnia żółknie i zamiera.
  3. Wciornastki – żółtawoszare lub jasnobrunatne owady żerujące na liściach gdzie pozostawiają srebrne plamki. Ale żerują również na kwiatach, gdzie powstają jasne plamki.
  4. Ziemiórki – są to małe latające muszki. By się ich pozbyć należy włożyć do doniczek żółte, klejące tabliczki. Przylepia się i wyginą. Niestety z ich larwami sprawa nie jest już taka prosta. Żyją w doniczkach i odżywają się młodymi korzonkami.
  5. Rozkruszek korzeniowy – jest to roztocze koloru białego. Zagraża roślinie, gdy jest niska tempera przy jednoczesnej wysokiej wilgotności otoczenia.

 Wszystkie te szkodniki można zwalczyć przy pomocy różnych środków dostępnych w sklepach ogrodniczych.

Storczyki mogą zostać również zaatakowane przez różne choroby wirusowe, bakteryjne i grzybowe.

  1. Wirus mozaiki – na liściach pojawiają się podłużne plamy, które każdego następnego dnia stają się coraz większe i mają barwę w zależności od odmiany storczyka żółto-zieloną u Cymbidium, u Vandy plamy są żółte lub jasnozielone a Miltodnia zaczyna mieć obumarłe plamy na liściach. Storczyk przestaje się rozwijać i nie rośnie. Chorób wirusowych storczyków nie leczy się. Roślinę trzeba jak najszybciej wyrzucić wraz z doniczką i podłożem a narzędzia dokładnie zdezynfekować.
  2. Bakteryjna plamistość liści – objawia się nieregularnymi, miękkimi, szarymi  plamami na liściach, które to plamy z czasem przybierają barwę brunatną. W tym wypadku można roślinę ratować usuwając sekatorem zaatakowane jej części, zneutralizować je a roślinę wspomóc dostępnym w sklepach ogrodniczych środkiem na bakteryjną plamistość.
  3. Chorób grzybowych, które mogą zaatakować nasze rośliny jest kilka. Może to być czarna zgnilizna – rozpoznać ją można po czarnych, brunat ruch lub ciemnoczerwonych plamach na liściach. Jeśli reakcja nie nastąpi szybko korzenie zaczną gnić a roślina obumrze.
  4. Szara pleśń – występuje przy niskiej temperaturze i wysokiej wilgotności otoczenia. Na liściach pojawia się szary nalot na brązowych plamach. Zaatakowane części roślin należy usunąć i zastosować środek na szarą pleśń.
  5. Antraknoza – pierwotną przyczyną wystąpienia tej choroby grzybowej jest mechaniczne uszkodzenie liścia. Wtedy to liść pokrywa się brązowo- czarną plamą z jasną obwódką, która oddziela część zdrową od części chorej liścia. Liście takie należy usunąć a na roślinę zastosować oprysk z odpowiedniego preparatu.

Wydawać by się mogło, że na storczyki czyha cała armia niebezpieczeństw. Do pewnego stopnia tak. Ale jeśli przed ich zakupem posiądzie się choć minimum wiedzy na temat danego gatunku i jego wymagań, to wiedza ta pozwoli stworzyć optymalne warunki uprawy a to z kolei pozwoli w nieskończoność cieszyć oczy tym nieziemskim pięknem zdrowych kwiatów.